Ἀρχονταρίκιον

Κείμενον

2 Ἐπακούσαι σου Κύριος ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως, ὑπερασπίσαι σου τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ Ἰακώβ.
3 Ἐξαποστείλαι σοι βοήθειαν ἐξ ἁγίου καὶ ἐκ Σιὼν ἀντιλάβοιτό σου.
4 Μνησθείη πάσης θυσίας σου καὶ τὸ ὁλοκαύτωμά σου πιανάτω. (διάψαλμα)
5 Δῴη σοι Κύριος κατὰ τὴν καρδίαν σου καὶ πᾶσαν τὴν βουλήν σου πληρώσαι.
6 Ἀγαλλιασόμεθα ἐν τῷ σωτηρίῳ σου καὶ ἐν ὀνόματι Θεοῦ ἡμῶν μεγαλυνθησόμεθα, πληρώσαι Κύριος πάντα τὰ αἰτήματά σου.
7 Νῦν ἔγνων ὅτι ἔσωσε Κύριος τὸν χριστὸν αὐτοῦ· ἐπακούσεται αὐτοῦ ἐξ οὐρανοῦ ἁγίου αὐτοῦ· ἐν δυναστείαις ἡ σωτηρία τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ.
8 Οὗτοι ἐν ἅρμασι καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις, ἡμεῖς δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν μεγαλυνθησόμεθα.
9 Αὐτοὶ συνεποδίσθησαν καὶ ἔπεσαν, ἡμεῖς δὲ ἀνέστημεν καὶ ἀνωρθώθημεν.
10 Κύριε, σῶσον τὸν βασιλέα, καὶ ἐπάκουσον ἡμῶν ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἐπικαλεσώμεθά σε.

 
Ἑρμηνευτικὴ ἀπόδοσις

2 Εἴθε νὰ εἰσακούσῃ ὁ Κύριος τὴν δέησίν σου, ὦ βασιλεῦ, κατὰ τὴν ἡμέραν αὐτὴν τῆς ἐθνικῆς δοκιμασίας, ὅτε ἐκκινεῖς εἰς πόλεμον, εἴθε νὰ σὲ ὑπερασπίσῃ ὁ Θεὸς τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα εἶναι πύργος καταφυγῆς καὶ προστασία κραταιὰ καὶ ὁ ὁποῖος ὑπερήσπισε καὶ ἐπροστάτευσε τὸν Ἰακώβ.
3 Εἴθε νὰ σοῦ ἀποστείλῃ βοήθειαν ἀπὸ τὸ ἅγιόν του θυσιαστήριον, εἰς τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου τοῦ προσέφερες θυσίαν, καὶ ἀπὸ τὸ ὄρος Σιών, ὅπου ἔχει κτισθῆ ὁ ναός του, νὰ σὲ βοηθήσῃ καὶ νὰ σὲ προστατεύσῃ.
4 Εἴθε νὰ ἐνθυμηθῇ εὐμενῶς πάσας τὰς θυσίας, ποὺ τοῦ προσέφερες, καὶ νὰ εὕρῃ παχὺ καὶ εὐάρεστον εἰς αὐτὸν τὸ θῦμα, ποὺ τὸ ἀφῆκες νὰ καῇ ὁλόκληρον εἰς τὸ θυσιαστήριόν του.
5 Εἴθε νὰ σοῦ δώσῃ ὁ Κύριος σύμφωνα μὲ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς καρδίας σου καὶ ὅλα τὰ σχέδιά σου, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν νίκην τῶν ἐχθρῶν σου, νὰ τὰ ἐκπληρώσῃ, ἐπιστέφων αὐτὰ διὰ πλήρους ἐπιτυχίας.
6 Ὅλον τὸ ἔθνος θὰ χαρῶμεν καὶ θὰ σκιρτήσωμεν διὰ τὴν νίκην καὶ σωτηρίαν, τὴν ὁποίαν προστατευόμενος ἀπὸ τὸν Θεὸν θὰ μᾶς φέρῃς καὶ διὰ τοῦ ἀκαταγωνίστου ὀνόματος τοῦ Θεοῦ θὰ ἀναδειχθῶμεν ἔνδοξοι καὶ μεγάλοι. Εἴθε νὰ ἐκπληρώσῃ ὁ Κύριος ὅλα ὅσα προσευχόμενος ἐζήτησες ἀπὸ αὐτόν.
7 Τώρα, ὅτε ἡ θυσία ἐγένετο, ἐπληροφορήθην ἐγὼ ὁ ἱερεύς, ὁ ὁποῖος τὴν προσέφερα, ὅτι ὁ Κύριος ἔσωσε καὶ ἐχάρισε τὴν νίκην εἰς αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἔχρισε βασιλέα. Θὰ εἰσακούσῃ τὴν προσευχήν του ἀπὸ τὸ ἐν οὐρανοῖς ἅγιον κατοικητήριόν του, τοῦ ὁποίου ἡ Σιὼν εἶναι σκιῶδες σύμβολον. Διὰ πράξεων καὶ ἐπεμβάσεων θαυμαστῆς δυνάμεως θὰ συντελεσθῇ ἡ νίκη καὶ ἡ σωτηρία, τὴν ὁποίαν ἡ δεξιὰ τοῦ Κυρίου θὰ μᾶς χαρίσῃ.
8 Αὐτοὶ ἐκ τῶν ἐχθρῶν μας ἐπέρχονται ἐναντίον μας μὲ ἅρματα καὶ ἁμάξας πολεμικάς· καὶ οἱ ἄλλοι πάλιν ὁρμοῦν ἐναντίον μας μὲ ἵππους. Ὅλην τὴν ὑλικὴν δύναμιν συνήθροισαν πρὸς ἐξόντωσίν μας. Ἡμεῖς ὅμως ἐλπίζομεν εἰς τὸν Θεὸν καὶ διὰ τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν μᾶς παρέχει τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ μας, θὰ ἀναδειχθῶμεν ἔνδοξοι καὶ μεγάλοι.
9 Αὐτοὶ ἐπεδικλώθησαν καὶ ἔπεσαν κατὰ γῆς ταπεινωμένοι καὶ νικημένοι, ἡμεῖς δὲ ἐσηκώθημεν ἐπάνω θαρραλέοι καὶ ἐστάθημεν ὄρθιοι ἔχοντες ὑπὸ τοὺς πόδας ἡμῶν τοὺς ἐχθρούς μας.
10 Κύριε, σῶσον τὸν βασιλέα καὶ ἐπάκουσέ μας εἰς οἱανδήποτε ἡμέραν θὰ σὲ ἐπικαλεσθῶμεν εὐλαβῶς καὶ μετὰ πίστεως.

 
Τὸ Ψαλτήριον
τοῦ Προφήτου καὶ Βασιλέως Δαυΐδ,
μετὰ συντόμου ἑρμηνείας
ὑπὸ Παν. Ν. Τρεμπέλα.

Ἔκδοσις εἰκοστὴ ὀγδόη.
Ἀδελφότης Θεολόγων «Ὁ Σωτήρ».
Ἀθῆναι 2009.

11. Εὐχή εἰς κεκοιμημένους

Δέσποτα Κύριε ὁ Θεός, ὁ τῇ σοφίᾳ Σου κατασκευάσας αὐτόν καί θέμενος ἐν αὐτῷ πνοήν ζωῆς, καί εἰσαγαγών εἰς τόν κόσμον τοῦτον πολιτεύεσθαι ἐπ’ ἐλπίδι ζωῆς αἰωνίου, ἁμαρτήσαντα δὲ αὐτόν, θανάτου ἐπαγαγών καί διαλύσας, καί ἀποστρέφων, τήν δέ ψυχήν εἰς ἑαυτόν προσκαλούμενος· Αὐτός ἀνάπαυσον τήν ψυχήν τοῦ δούλου Σου (τοῦδε), ἐν τόπῳ φωτεινῷ, ἐν τόπῳ ἀναψύξεως, ἔνθα ἐπισκοπεῖ τὸ φῶς τοῦ προσώπου Σου Κύριε, ἐν κόλποις Ἀβραάμ καί Ἰσαάκ καί Ἰακώβ, μετά πάντων τῶν ἁγίων· καί εἴτι ἐπλημμέλησεν εἰς Σέ, ἐν πράξει ἤ λόγῳ ἤ κατά διάνοιαν, Αὐτός ὡς ἀγαθός καί φιλάνθρωπος Θεός, ἄνες, ἄφες, συγχώρησον, παριδών αὐτοῦ τε καί ἡμῶν τά ἀνομήματα· ἡμῶν δέ τά τέλη τῆς ζωῆς ἀνώδυνα καί ἀκαταίσχυντα καταξίωσον, ὅτε θέλεις καί ὅτε βούλῃ, μόνον ἄνευ αἰσχύνης καί παραπτωμάτων.

Σύ γάρ εἶ ἡ ἀνάστασις τοῦ Σοῦ δούλου καί Σοί τήν δόξαν ἀναπέμπομεν, τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

 
12. Εὐχή εἰς κεκοιμημένους

Δέσποτα Κύριε ὁ Θεός, ὁ τῇ σοφίᾳ Σου κατασκευάσας αὐτόν καί θέμενος ἐν αὐτῷ πνοήν ζωῆς, καί εἰσαγαγών εἰς τόν κόσμον τοῦτον πολιτεύεσθαι ἐπ’ ἐλπίδι ζωῆς αἰωνίου, ἁμαρτήσαντα δέ αὐτόν, θανάτου ἐπαγαγών καί διαλύσας, καί τόν μέν ἐκ γῆς εἰς γῆν ἀναλύων, τήν δέ ψυχήν πρός ἑαυτόν προσκαλούμενος· Αὐτός Δέσποτα φιλάνθρωπε πρόσδεξαι τό πνεῦμα τοῦ δούλου Σου (τοῦδε), καί προσαγόμενον πρός τόν ἅγιον θρόνον Σου, πάσης τιμῆς καί ἀνέσεως ἀξίωσον, φυλάσσων εἰς ἀνάστασιν, καί εἴτι ὡς ἄνθρωπος σαρκί ζῶν, λόγῳ ἤ ἔργῳ ἤ ἐν διανοίᾳ ἥμαρτεν, Αὐτός ὡς ἀγαθός καί ἐλεήμων Θεός, ἄνες, ἄφες, συγχώρησον, παριδών αὐτοῦ καί ἡμῶν τά παραπτώματα.

Σύ γάρ εἶ ὁ Θεός οἰκτιρμῶν καί σοί πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή καί προσκύνησις, τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

 
13. Εὐχή εἰς κεκοιμημένους

Ὁ Θεὸς τῶν πνευμάτων καί πάσης σαρκός, ὁ τῶν ὁρωμένων καὶ τῶν ἀοράτων ποιητής, ὁ κατά τήν ἀπόρρητόν Σου βουλήν ἑνώσας ψυχήν καί σῶμα, καί πάλιν κατά τό θέλημα τῆς Σῆς ἀγαθότητος διαλύων τό πλάσμα Σου, ὅ ἐποίησας, καί τόν μέν χοῦν, τῷ χοΐ ἀναλύων, τό δέ πνεῦμα πρός Αὐτόν προσκαλούμενος, καί κατατάσσων μοναῖς μέχρι τῆς ἀναστάσεως καί ἀποκαλύψεως τοῦ μονογενοῦς Σου Υἱοῦ· Αὐτός, Δέσποτα, ἀντιλαβοῦ τῆς ψυχῆς τοῦ δούλου Σου καί ἀναγαγών αὐτήν ἐκ τοῦ κοσμικοῦ σκότους καί τῆς ἐξουσίας τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων ρυσάμενος· κατάταξον ἐν χώρῳ φωτεινῷ, ἐν χώρᾳ ζώντων, ὅθεν ἀπέδρα ὀδύνη, λύπη καί στεναγμός· συγχώρησαι αὐτῷ τά ἁμαρτήματα, συγγνώμην παρασχών τοῖς ἀνθρωπίνοις πλημμελήμασιν, ἐν δέ τῇ χάριτί Σου διαφυλάξας· μνήσθητι καί τῶν συνεληλυθότων τιμῆσαι τό ὁμοιοπαθές, καί λογῆσαι αὐτοῖς τόν κόπον καί τήν σπουδήν εἰς ἔργον δικαιοσύνης καί τῶν πενθούντων καί ἀδημονούντων μνήσθητι Κύριε, καί παρεκάλεσον αὐτῶν τήν καρδίαν, καί παραμυθησάμενος, ἐλέησον αὐτούς καί ἡμᾶς καί σῶσον ἐν τῇ ἐνδόξῳ Σου βασιλείᾳ.

Ὅτι πρέπει Σοί πᾶσα δόξα, τιμή καί κράτος καί μεγαλοπρέπεια, τῷ Πατρί καί τῷ Υἱῷ καί τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καί ἀεί καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Read the rest of this entry »

Εἰς τὴν Ἁγίαν Γραφὴν ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς νὰ ἀποθησαυρισθοῦν μερικαὶ περιγραφαί, ποὺ μᾶς πληροφοροῦν περὶ τοῦ πῶς καὶ μὲ ποίους ὕμνους οἱ ἅγιοι Ἄγγελοι λατρεύουν εἰς τὸν οὐρανὸν τὸν καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ Κύριον καὶ Δεσπότην τοῦ παντός. Ἀπὸ τὰς θεοπνεύστους δὲ ταύτας περιγραφὰς βεβαιούμεθα, ὅτι πράγματι καὶ ἡ Ἐκκλησία μας ἀπὸ τοὺς πρώτους αἰῶνας τῆς συστάσεώς της ὑπὸ τὴν καθοδηγίαν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος συνεμόρφωσε καὶ τὴν ἰδικήν μας ἐπίγειον λατρείαν πρὸς τὰ οὐράνια ταῦτα πρότυπα καὶ ὑποδείγματα. Οὕτως ὅ,τι πράττουν ἐν οὐρανοῖς οἱ ἅγιοι Ἄγγελοι λατρεύοντες τὸν Κύριον, αὐτὸ μιμοῦνται καὶ οἱ ἐπὶ γῆς πιστοί. Εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἀπὸ τὸν οὐρανὸν καὶ ἀπὸ τὴν γῆν σύμφωνος καὶ ἁρμονικὸς ἀναπέμπεται ἀπὸ Ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους ὁ αὐτὸς ἀκατάπαυστος ὕμνος. Ἂς παρακολουθήσωμεν λοιπὸν μίαν ἑκάστην ἀπὸ τὰς περιγραφὰς ταύτας, διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν περισσότερον καὶ νὰ συναισθανθῶμεν βαθύτερον τὴν ἱερότητα καὶ τὴν θείαν σημασίαν τῆς λατρείας μας, ὥστε μὲ τὴν πρέπουσαν καὶ ὀφειλομένην εὐλάβειαν νὰ συμμετέχωμεν εἰς αὐτήν.

Read the rest of this entry »

Ἦχος πλ. α’.

Εὐλογητός εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τά δικαιώματά σου.

Τῶν Ἀγγέλων ὁ δῆμος, κατεπλάγη ὁρῶν σε, ἐν νεκροῖς λογισθέντα, τοῦ θανάτου δέ Σωτήρ, τήν ἰσχύν καθελόντα, καί σύν αὐτῷ τόν Ἀδάμ ἐγείραντα, καί ἐξ ᾍδου πάντας ἐλευθερώσαντα.

Εὐλογητός εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τά δικαιώματά σου.

Τί τά μύρα, συμπαθῶς τοῖς δάκρυσιν, ὦ Μαθήτριαι κιρνᾶτε; Ὁ ἀστράπτων ἐν τῷ τάφῳ Ἄγγελος, προσεφθέγγετο ταῖς Μυροφόροις· Ἴδετε ὑμεῖς τόν τάφον καί ᾔσθετε· ὁ Σωτήρ γάρ ἐξανέστη τοῦ μνήματος.

Εὐλογητός εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τά δικαιώματά σου.

Λίαν πρωΐ, Μυροφόροι ἔδραμον, πρός τό μνῆμά σου θρηνολογοῦσαι· ἀλλ’ ἐπέστη, πρός αὐτάς ὁ Ἄγγελος, καί εἶπε· Θρήνου ὁ καιρός πέπαυται, μή κλαίετε· τήν Ἀνάστασιν δέ, Ἀποστόλοις εἴπατε.

Εὐλογητός εἶ, Κύριε, δίδαξόν με τά δικαιώματά σου.

Μυροφόροι γυναῖκες, μετά μύρων ἐλθοῦσαι, πρός τό μνῆμα σου, Σῶτερ, ἐνηχοῦντο. Ἀγγέλου τρανῶς, πρός αὐτάς φθεγγομένου· Τί μετά νεκρῶν, τόν ζῶντα λογίζεσθε; Ὡς Θεός γάρ, ἐξανέστη τοῦ μνήματος.

Δόξα. Τριαδικόν.

Προσκυνοῦμεν Πατέρα, καί τόν τούτου Υἱόν τε, καί τό Ἅγιον Πνεῦμα· τήν Ἁγίαν Τριάδα, ἐν μιᾷ τῇ οὐσίᾳ, σύν τοῖς Σεραφείμ, κράζοντες τό· Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος εἶ, Κύριε.

Καί νῦν. Θεοτοκίον.

Ζωοδότην τεκοῦσα, ἐλυτρώσω Παρθένε, τόν Ἀδάμ ἁμαρτίας, χαρμονήν δέ τῇ Εὔᾳ, ἀντί λύπης παρέσχες· ρεύσαντα ζωῆς, ἴθυνε πρός ταύτην δέ, ὁ ἐκ τοῦ σαρκωθείς Θεός καί ἄνθρωπος.

Ἀλληλούϊα, Ἀλληλούϊα, Ἀλληλούϊα,
Δόξα σοι ὁ Θεός (ἐκ γ’).

Τὰ συμβάντα μετὰ τὴν παράδοσιν τῆς μωσαϊκῆς νομοθεσίας. (Ἀριθ. καὶ Δευτερ.)

Πόσον ἦτο ἀναγκαία ἡ διὰ τῆς μωσαϊκῆς νομοθεσίας ἐξασφάλισις τῆς θρησκείας τοῦ ἀληθοῦς Θεοῦ παρὰ τῷ Ἰσραηλιτικῷ λαῷ ἀπεδείχθη ταχέως, ἐνῷ ἀκόμη ὁ λαὸς ἵστατο ὑπὸ τὸ ὄρος τοῦ Σινᾶ, ὅθεν περιεμένετο ὁ Μωϋσῆς νὰ κατέλθῃ ἵνα δώσῃ τὸν νόμον. Ἐπειδὴ δηλαδὴ ἐβράδυνεν ὀλίγον, ὁ λαός, ὅστις ἕνεκα τῆς ἐν τῇ εἰδωλολατρικῇ Αἰγύπτῳ, μακροχρονίου διατριβῆς του, ἔρρεπεν εἰς τὴν εἰδωλολατρείαν, ἠνάγκασε τὸν Ἀαρὼν νὰ κατασκευάσῃ ἐκ τῶν χρυσῶν ἐνωτίων τῶν γυναικῶν καὶ θυγατέρων χρυσοῦν μόσχον, ἵνα λατρεύωσιν αὐτὸν ὡς τὸν Θεὸν αὐτῶν! Ὁ Μωϋσῆς καταβαίνων ἀπὸ τοῦ ὅρους ὅπου ἔλαβε παρὰ Θεοῦ τὸν νόμον καὶ ἰδὼν τὰ τελεσθέντα, τοσοῦτον ἠγανάκτησεν, ὥστε ρίψας τὰς πρώτας πλάκας, ἐν αἷς εἶχον ἐγχαραχθῆ αἱ δέκα ἐντολαί, ἔθραυσεν αὐτὰς ἀντ’ αὐτῶν δὲ παρέδωκεν αὐτοῖς ἔπειτα νέας. Ἐτιμώρησε δὲ λίαν αὐστηρῶς διὰ τῶν Λευϊτῶν τοὺς πρωταιτίους. Οἱ Ἰσραηλῖται ἀπὸ τοῦ Σινᾶ ἐπορεύθησαν εἰς τὴν ἔρημον Χαρὰν εἰς Κάδης, ἀφ’ ὅπου δὲ ἦτο μακρὰν ἡ Χαναάν, εἰς ἥν ὡδηγοῦντο ὑπὸ τοῦ Μωϋσέως. Ὁ Μωϋσῆς ἔπεμψε τότε δώδεκα ἄνδρας εἰς Χαναάν, ἵνα κατοπτεύσωσι τὴν χώραν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυὴ καὶ ὁ Χάλεβ. Οἱ ἄνδρες οὗτοι εὗρον τὴν χώραν εὐφορωτάτην, ἀλλ’ οἱ πλεῖστοι αὐτῶν (ἐξαιρουμένων δηλαδὴ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ Ναυὴ καὶ τοῦ Χάλεβ) ἐπτοήθησαν τοσοῦτον ἐκ τῆς θέας τῶν ἰσχυρῶν πόλεων καὶ τῆς ἰσχύος ἐν γένει τῶν κατοίκων αὐτῆς, ὥστε ἐπιτρέψαντες ἐνέπλησαν φόβου τὸν λαόν καὶ ἀπεθάρρυναν αὐτὸν τοσοῦτον, ὥστε ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιχειρισθῇ τότε ἡ εἰσβολὴ εἰς τὴν χώραν. Πάντες ἐδειλίασαν, ἐγκατέλιπε δὲ αὐτοὺς ἡ ἐπὶ τὸν Θεὸν πεποίθησις. Ἔκτοτε στραφεὶς πάλιν πρὸς τὴν ἔρημον τῆς Ἀραβίας, περιεπλανήθη ὁ λαὸς ἐν αὐτῇ ἐπὶ 37 ὅλα ἔτη. Ὁ λαὸς δὲ ἤρχισε νὰ μετανοῇ, διότι ἀφῆκε τὴν Αἴγυπτον, ἢς τὰ δεινὰ ἐλησμόνησε ταχέως καὶ ἐζήτει νὰ ὁδηγήσωσιν πάλιν ἐκεῖ, προτιμῶν τὴν ἐκεῖ δουλείαν τῆς ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐν τῷ μέσῳ ἐχθρῶν πλάνης. Συνέβησαν δὲ καὶ στάσεις κατὰ τοῦ Μωϋσέως, ὧν προΐστατο ὁ Κορέ, ὁ Δαθὰν καὶ ὁ Ἀβειρῶν, οἵτινες ὅμως ἐτιμωρήθησαν παρὰ Θεοῦ διὰ θανάτου. Ὅλος δὲ ὁ λαὸς πλανώμενος ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐν τῷ μέσῳ μυρίων κακουχιῶν καὶ δεινῶν ἐτιμωρεῖτο διὰ τὴν ὀλιγοπιστίαν αὐτοῦ. Τελευταῖον ἐπανῆλθον εἰς Κάδης. Ἐκεῖ δὲ ἀπέθανεν ὁ Ἀαρών. Εἰς τὸν τάφον ἠκολούθησεν αὐτὸν ταχέως καὶ ὁ Μωϋσῆς, ἀποθανὼν ἐπὶ τοῦ ὅρους Ναυαῦ, ἀφ’ ὅπου ἠδυνήθη νὰ ἴδῃ τὴν περιπόθητον γῆν Χαναάν (περὶ τὸ 1560 π. Χ.). Μικρὸν πρὸ τοῦ θανάτου αὐτοῦ ἐπέτρεψε ταῖς φυλαῖς Γὰδ καὶ Ῥουβὴν καὶ τῷ ἡμίσει τῆς φυλῆς Μανασσῆ νὰ ἐγκατασταθῶσι πέραν τοῦ Ἰορδάνου, πρὶν φθάσωσι καὶ αὐτοὶ εἰς Χαναάν. Οἱ τελευταῖοι λόγοι τοῦ μεγάλου προφήτου καὶ νομοθέτου τῶν Ἑβραίων ἦσαν ἀνάμνησις τῶν εὐεργεσιῶν, ἃς ἔλαβον παρὰ Θεοῦ, ὑπόμνησις ἐκ νέου τῆς ὅλης νομοθεσίας ἣν αὐτοῖς ἔδωκε καὶ προτροπὴ πρὸς τήρησιν τῆς νομοθεσίας ταύτης 1.

1. Εἰς τὸν Μωϋσῆν ἀποδίδεται ἡ συγγραφὴ τῶν πέντε πρώτων βιβλίων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἐν οἷς περιέχεται ἡ ἀρχαιοτάτη ἱστορία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους καὶ ἡ τοῦ ἱσραηλιτικοῦ λαοῦ μέχρι τοῦ θανάτου τοῦ Μωϋσέως.

 
IΕΡΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ
ΥΠΟ Α. ΔΙΟΜΗΔΟΥΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ
ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ «Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ»
ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ – 1892

Ὁ χαρακτὴρ τῆς μωσαϊκῆς νομοθεσίας.

Αὕτη εἶναι ἡ περίληψις τῆς θεοπνεύστου μωσαϊκῆς θρησκείας καὶ νομοθεσίας, ἥτις ἐν τῷ μέσῳ τῆς παχυλωτάτης τοῦ ἀρχαίου κόσμου δεισιδαιμονίας διέσωσε καὶ ἐκήρηξε τὴν λατρείαν τοῦ ἑνὸς καὶ μόνο ἀληθινοῦ Θεοῦ, ἔμελλε δὲ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς προπαρασκευὴ εἰς τὴν τελείαν θρησκείαν, ἢν ἔμελλε νὰ ἱδρύσῃ, τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου ἐν τῷ κόσμῳ ὁ Ἰησοῦς Χριστός, εἰς τὴν πνευματικὴν θρησκείαν τῆς ὅλης ἀνθρωπότητος· διότι ἡ μωσαϊκὴ ἦτο προωρισμένη ὡς ἀποκλειστικὴ τῶν Ἰσραηλιτῶν θρησκεία. Ὁ Θεὸς αὐτῆς εἶναι μὲν ὁ ποιητὴς τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ἀλλ’ ἰδίως εἶναι ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, ὁ Θεὸς τοῦ Ἀβραάμ, τοῦ Ἰσαὰκ καὶ τοῦ Ἰακώβ. Ἔπειτα ὁ Θεὸς εἶναι κατ’ αὐτὴν κυρίως φοβερός, τιμωρῶν τὰς ἁμαρτίας τῶν πατέρων ἐν τοῖς τέκνοις αὐτῶν μέχρι τρίτης καὶ τετάρτης γενεᾶς. Εἶναι κύριος, πρὸ ὃν οἱ ἄνθρωποι εὑρίσκονται ἐν σχέσει δούλων πρὸς δεσπότην. Εἰς τὸν χριστιανισμὸν ἀπέκειτο νὰ κηρύξῃ τὸν Θεὸν πλήρη ἀγάπης πατέρα πάντων τῶν ἀνθρώπων. Λατρεύεται δὲ ὁ Θεὸς τοῦ Μωϋσέως διὰ θυσιῶν ταύρων καὶ μόσχων καὶ καθόλου ζώων ἢ δι’ ἄλλων θυσιῶν. Ἐν γένει ἡ θρησκείᾳ ἐν τῇ Παλαιᾷ Διαθήκῃ δὲν εἶναι καθαρῶς πνευματική, ἀλλὰ προσδεδεμένη εἰς τὴν πλήρωσιν ἀπείρων ἐξωτερικῶν τύπων λεπτομερέστατα ὁριζομένων καὶ διατετυπωμένων. Ὁ μωσαϊκὸς νόμος ἐπαγγέλλεται προσκαίρους ἀνταμοιβάς, μακροχρονιότητα καὶ ὑλικὴν εὐτυχίαν εἰς τοὺς τηροῦντας τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, ἀπειλεῖ δὲ προσκαίρους τιμωρίας εἰς τοὺς παραβάτας αὐτῶν. Ἡ ἀθανασία καὶ ἡ αἰώνιος ζωὴ δὲν λαμβάνεται σχεδὸν παντάπασιν ὑπ’ ὄψιν. Δι’ ἐλάχιστα ἐγκλήματα ἐπιβάλλονται αὐστηρόταται τιμωρίαι καὶ θανατικὴ ποινή. Ἡ μωσαϊκὴ νομοθεσία ὑπηγόρευσε τὴν ἐξόντωσιν τῶν Χαναναίων, ἐπιτρέπει τὴν πολυγαμίαν καὶ εὐκολύνει μεγάλως τὸν χωρισμὸν τῆς γυναικός. Πᾶσαι αὗται αἱ ἐλλείψεις ἔμελλον νὰ ἀρθῶσι διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅστις ἔμελλέ ποτε νὰ ἐξαπλώσῃ εἰς τὸν κόσμον τὴν τελείαν, πνευματικὴν θρησκείαν, πρὸς ἣν ἡ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἀποκάλυψις ἐχρησίμευσε μόνον ὡς προπαρασκευή. Ἐν τῇ θείᾳ ἀποκαλύψει παρατηροῦμεν βαθμιαίαν τινα πρόοδον. Καθώς, ὅταν ἐκπαιδεύηταί τις, δὲν φανεροῦται αὐτῷ παρὰ τῶν ἐκπαιδευόντων αὐτὸν πᾶσα ἡ ἀλήθεια διὰ μιᾶς, ἀλλὰ κατὰ μικρὸν ἀναλόγως τῆς ἀναπτύξεώς του, οὕτω καὶ παρὰ Θεοῦ κατὰ μικρὸν ἀναλόγως τῆς πνευματικῆς του ἀναπτύξεως ἀποκαλύπτεται τῷ ἰσραηλιτικῷ λαῷ ἡ θρησκευτικὴ ἀλήθεια. Ὁ Μωϋσὴς συμπληροῖ ἐν μέρει τὰς παραδόσεις τῶν πατριαρχῶν. Οἱ δὲ προφῆται, θέλομεν ἰδεῖ κατωτέρω, ὑψοῦντα, ὑπεράνω τοῦ μωσαϊκοῦ νόμου. Ἐν τοῖς βιβλίοις τοῖς Παλαιᾶς Διαθήκης, ὅσον τις πλησιάζει εἰς τοὺς χρόνους τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοσοῦτον αἱ θρησκευτικαὶ καὶ ἠθικαὶ ἔννοιαι ἀποβαίνουσι καθαρώτεραι. Ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἔμελλεν ὁ νόμος τελείως νὰ πληρωθῇ 1 δηλαδὴ νὰ συμπληρωθῇ καὶ τελειοποιηθῇ.

1. Οὐκ ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας, οὐκ ἦλθον καταλῦσαι, ἀλλὰ πληρῶσαι. (Ματθ. ε’, 17). Ὁ Παῦλος ἐθεώρει τὸν νόμον παιδαγωγὸν εἰς Χριστόν, σκιὰν καὶ τύπον τοῦ Χριστιανισμοῦ (Γαλ. γ’, 24)

 
IΕΡΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ
ΥΠΟ Α. ΔΙΟΜΗΔΟΥΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ
ΕΚ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟΥ «Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ»
ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ – 1892