Archive for the ‘Ἀπὸ τὴν Ὀρθόδοξον Λατρείαν μας’ Category
«Τὸν τρισάγιον ὕμνον προσᾴδοντες»
Εἰς τὴν Ἁγίαν Γραφὴν ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς νὰ ἀποθησαυρισθοῦν μερικαὶ περιγραφαί, ποὺ μᾶς πληροφοροῦν περὶ τοῦ πῶς καὶ μὲ ποίους ὕμνους οἱ ἅγιοι Ἄγγελοι λατρεύουν εἰς τὸν οὐρανὸν τὸν καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ Κύριον καὶ Δεσπότην τοῦ παντός. Ἀπὸ τὰς θεοπνεύστους δὲ ταύτας περιγραφὰς βεβαιούμεθα, ὅτι πράγματι καὶ ἡ Ἐκκλησία μας ἀπὸ τοὺς πρώτους αἰῶνας τῆς συστάσεώς της ὑπὸ τὴν καθοδηγίαν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος συνεμόρφωσε καὶ τὴν ἰδικήν μας ἐπίγειον λατρείαν πρὸς τὰ οὐράνια ταῦτα πρότυπα καὶ ὑποδείγματα. Οὕτως ὅ,τι πράττουν ἐν οὐρανοῖς οἱ ἅγιοι Ἄγγελοι λατρεύοντες τὸν Κύριον, αὐτὸ μιμοῦνται καὶ οἱ ἐπὶ γῆς πιστοί. Εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἀπὸ τὸν οὐρανὸν καὶ ἀπὸ τὴν γῆν σύμφωνος καὶ ἁρμονικὸς ἀναπέμπεται ἀπὸ Ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους ὁ αὐτὸς ἀκατάπαυστος ὕμνος. Ἂς παρακολουθήσωμεν λοιπὸν μίαν ἑκάστην ἀπὸ τὰς περιγραφὰς ταύτας, διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν περισσότερον καὶ νὰ συναισθανθῶμεν βαθύτερον τὴν ἱερότητα καὶ τὴν θείαν σημασίαν τῆς λατρείας μας, ὥστε μὲ τὴν πρέπουσαν καὶ ὀφειλομένην εὐλάβειαν νὰ συμμετέχωμεν εἰς αὐτήν.
«Οἱ μυστικῶς τὰ Χερουβεὶμ εἰκονίζοντες»
Μὲ ἕν στόμα ὅλοι, ὅπως οἱ ἐν οὐρανοῖς Ἄγγελοι. Μὲ μίαν καρδίαν συντετριμμένην ὅλοι κατὰ μίμησιν τῆς βαθείας συστολῆς καὶ τῆς ἐμφόβου αἰδημοσύνης, μὲ τὴν ὁποίαν τὰ Σεραφεὶμ ὑμνοῦν ἀπαύστως τὸν Θεόν. Οὕτω πως καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ λατρεύωμεν τὸν Κύριον. Δὲν ἀκούεις τί ἄλλο εἰς τὸν χερουβικὸν ὕμνον ψάλλει ἡ Ἐκκλησία; Σεῖς οἱ πιστοί, ὅσοι συμμετέχετε εἰς τὴν ἐν τῷ ναῷ λατρείαν, κατὰ τρόπον μυστικὸν ποὺ γίνεται ἀντιληπτὸς ὄχι μὲ τὰς αἰσθήσεις τοῦ σώματος, ἀλλὰ μόνον μὲ τὰ μάτια τῆς πίστεως, εἰκονίζετε καὶ λαμβάνετε ἐδῶ εἰς τὴν γῆν τὴν θέσιν ποὺ ἔχουν εἰς τοὺς οὐρανοὺς τὰ Χερουβείμ.
«Οἱ τὰ χερουβεὶμ μυστικῶς εἰκονίζοντες καὶ τῇ ζωοποιῷ Τριάδι τὸν τρισάγιον ὕμνον προσᾴδοντες». Δηλαδὴ ὅ,τι γίνεται εἰς τὴν λατρείαν μας ἐδῶ εἰς τὴν γῆν, εἶναι μία εἰκὼν καὶ μία ἐπανάληψις ἀσθενής, σύμφωνα μὲ τὴν δύναμιν τῶν ἀδυνάτων ἀνθρώπων, αὐτῶν ποὺ γίνονται εἰς τοὺς οὐρανούς. Δὲν εἶναι βέβαια ἄσαρκοι καὶ ἀσώματοι οἱ ἄνθρωποι, ὅπως εἶναι οἱ Ἄγγελοι. Δὲν εἶναι ἀκούραστα καὶ ἀνύστακτα πνεύματα, ὅπως εἶναι τὰ Χερουβεὶμ καὶ τὰ Σεραφείμ. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον εἰς τούτους νὰ ἀνυμνοῦν καὶ νὰ λατρεύουν τὸν Κύριον νύκτα καὶ ἡμέραν μὲ ἀκατάπαυστα στόματα καὶ μὲ ἀσιγήτους δοξολογίας. Πρέπει ὅμως νὰ ἀποκτήσουν βαθμηδὸν πόθον θεῖον ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνον ἀπὸ τὸν ὁποῖον φλέγονται τὰ ἅγια ἐκεῖνα πνεύματα. Ὀφείλουν καὶ οἱ ἄνθρωποι τὴν αὐτὴν νὰ ἔχουν διάθεσιν, ἀπὸ τὸν αὐτὸν νὰ συνέχωνται φόβον, πρὸς ἐκεῖνο τῶν Ἀγγέλων νὰ συμμορφοῦνται τὸ ὑπόδειγμα, τὴν αὐτὴν νὰ ἔχουν προσοχὴν καὶ ἀφοσίωσιν καὶ προσήλωσιν πρὸς τὸν Θεόν, τουλάχιστον κατὰ τὴν ὥραν τῆς λατρείας.
Μιμηταὶ καὶ συνομιλοὶ τῶν Ἀγγέλων
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γ’
ΜΙΜΗΤΑΙ ΚΑΙ ΣΥΝΟΜΙΛΟΙ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ
Σύνοψις.
Ἐν τῇ λατρείᾳ μας γίνεται καὶ ἐν τῇ γῇ ἐπανάληψίς τις ὑπὸ τῶν φερόντων σάρκα ἀνθρώπων τῶν ἐν οὐρανοῖς τελουμένων ὑπὸ τῶν ἀσωμάτων Ἀγγέλων. Μὲ τὴν αὐτὴν τῶν Ἀγγέλων διάθεσιν καὶ τὸν αὐτὸν πόθον ἐκείνων καλοῦνται καὶ οἱ πιστοὶ νὰ ἁγιάζουν τὴν μολυνομένην ὑπὸ τοῦ ἁμαρτωλοῦ κόσμου γῆν, μιμούμενοι ἐν αὐτῇ καὶ πράττοντες ὅ,τι οἱ ἐν οὐρανοῖς Ἄγγελοι. Κατὰ τὴν ὥραν λοιπὸν τῆς λατρείας συνενοῦνται οἱ ἄνθρωποι μετὰ τῶν Ἀγγέλων καὶ ὁ οὐράνιος κόσμος συναναμιγνύεται μετὰ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ πληρώματος. Καὶ ἀκούεται ἀπὸ τὰ στόματα τῶν Ἀγγέλων καὶ τῶν ἀνθρώπων ὁ αὐτὸς τρισάγιος καὶ ἐπινίκιος ὕμνος, τὸν ὁποῖον ὁ προφήτης Ἡσαΐας εἰς ἐξαισίαν ὀπτασίαν του ἤκουσε νὰ ψάλλεται ὑπὸ τῶν ἐγγὺς τοῦ θρόνου τοῦ Θεοῦ ἱπταμένων εὐλαβῶς Σεραφείμ. Κηρύττεται δὲ διὰ τοῦ ὕμνου αὐτοῦ ὁ Θεὸς Κύριος πάντων τῶν ἐν Οὐρανοῖς πνευμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ὑπεροχώτερα καὶ ἰσχυρότερα πάντων ἐν γένει τῶν δημιουργημάτων. Εἶναι λοιπὸν Αὐτὸς ἀνυπέρβλητος εἰς δύναμιν, συγχρόνως ὅμως καὶ πανάγιος, ἔχων ὄχι μόνον τὴν δύναμιν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἁγιότητα ἀπὸ τὸν ἑαυτόν του. Οὕτως ὁ Κύριος ἐκτείνει τὴν κυριαρχίαν του καὶ τὴν δόξαν του παντοῦ. Εἶναι γεμᾶτος ὁ οὐρανός, γεμάτη καὶ ἡ γῆ ἀπὸ τὴν δόξαν αὐτοῦ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ εἰς τὸν ἀγγελικὸν αὐτὸν ὕμνον τρεῖς φορὰς τὸ ἅγιος. Τοῦτο δὲ ὄχι μόνον διὰ νὰ τονισθῇ εἰς τὸν ὑπερθετικὸν βαθμὸν τὸ λίαν σημαντικὸν αὐτὸ ἐπίθετον, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ ὑποδηλωθῇ, ὅτι ὁ εἶς Θεὸς ἔχει τρία πρόσωπα. Καὶ τὸ τελευταῖον αὐτὸ ἐδηλώθη φανερώτερα εἰς ἕνα ἄλλον χριστιανικὸν ὕμνον, τρισάγιον καὶ αὐτόν, ποὺ καθιερώθη νὰ τὸν ψάλλωμεν πρὸ τῶν ἀναγνωσμάτων, εἶναι δὲ εἰς πολὺ κοινὴν χρῆσιν καὶ εἰς πᾶσαν ἀκολουθίαν. «Ἅγιος ὁ Θεός (ὁ Πατὴρ ὁ ἄναρχος), ἅγιος ἰσχυρός (ὁ Υἱὸς ὁ συνάναρχος), ἅγιος ἀθάνατος (τὸ Παράκλητον Πνεῦμα), ἐλέησον (καὶ ὄχι ἐλεήσατε) ἡμᾶς», ψάλλομεν εἰς τὸν ἄλλον Τρισάγιον. Διατί τώρα ὁ πρῶτος ὕμνος, ὁ ἀγγελικός, καλεῖται ἐπινίκιος, κατανοεῖται, ὅταν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς μέν, ὅτι τὸ ἐπίθετον τοῦτο ἔχει καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ θριαμβευτικός, Αὐτὸς δὲ πρὸς τὸν ὁποῖον ἀναπέμπεται εἶναι βασιλεὺς πανίσχυρος, ἀήττητος, πάντοτε θριαμβεύων καὶ αἰώνιος· ἀφ’ ἑτέρου δέ, ὅτι ὁ καθήμενος ἐπὶ τοῦ θρόνου βασιλεύς, τὸν ὁποῖον εἶδεν ὁ Ἡσαΐας, κατὰ τὸν εὐαγγελιστὴν Ἰωάννην (κεφ. ιβ’ 40-41) ὑπῆρξεν ὁ Θεάνθρωπος Κύριός μας, ὁ θριαμβευτὴς κατὰ τοῦ θανάτου καὶ τῆς ἁμαρτίας. Αὐτὸν ἀνυμνοῦν ἐν οὐρανοῖς οἱ Ἄγγελοι καὶ τέσσαρα ἑξαπτέρυγα ζῶα ᾄδοντα, βοῶντα, κεκραγότα καὶ λέγοντα καὶ ταῦτα νυχθημερὸν τὸν Τρισάγιον ὕμνον. Εἰς μίαν δὲ στιγμήν, καθ’ ἣν τὰ τέσσαρα αὐτὰ πολυόμματα ζῶα δυναμώνουν τὸν ὕμνον, καὶ οἱ κυκλικῶς περὶ τὸν θεῖον θρόνον καθήμενοι εἰκοσιτέσσαρες πρεσβύτεροι, οἱ ἐκπροσωποῦντες τὴν ἐν οὐρανοῖς θριαμβεύουσαν Ἐκκλησίαν, πίπτουν χαμαὶ κατὰ πρόσωπον καὶ προσκυνοῦν τὸν ἐπὶ τοῦ θρόνου καθήμενον.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΟΝ ΛΑΤΡΕΙΑΝ ΜΑΣ
ΠΑΝ. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑΣ
Ἔκδοσις Ἀδελφότητος Θεολόγων «Ο ΣΩΤΗΡ»
«Ἀγαπήσωμεν ἀλλήλους»
Ὅλοι μαζῆ καὶ μὲ μίαν καρδίαν συντετριμμένην καλούμεθα μὲ ἕνα στόμα καὶ μὲ μίαν ψυχὴν νὰ προσφέρωμεν τὴν λατρείαν μας εἰς τὸν Θεόν. Εἰς αὐτὸ δὲ ἀκριβῶς προτρεπόμεθα καὶ διὰ τῶν ἐν τῇ Λειτουργίᾳ παρακελεύσεων τοῦ διακόνου: «Ἀγαπήσωμεν ἀλλήλους, ἵνα ἐν ὁμονοίᾳ ὁμολογήσωμεν»• «πρόσχωμεν τὴν ἁγίαν ἀναφορὰν ἐν εἰρήνῃ προσφέρειν».
Τί κυρίως εἶναι ἐκεῖνο, ποὺ χωρίζει τοὺς ἀνθρώπους καὶ δημιουργεῖ μεταξύ των μίση καὶ ἐχθρότητας; Ὁ ἐγωϊσμός. Μοῦ μίλησες ἀπρεπῶς ἢ καὶ ὑβριστικῶς. Δηλαδή, προσέβαλες τὸ ἐγώ μου. Δὲν τὸ ἐτίμησες ὅπως εἶχα τὴν ἀξίωσιν. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι, ἐνῶ προτήτερα σὲ συνεπάθουν, τώρα μοῦ εἶσαι ἀνεπιθύμητος. Ἢ κατ’ ἄλλην περίπτωσιν ἔθιξες τὰ συμφέροντά μου. Κατεπάτησες κάποιαν λωρίδα εἰς τὸν ἀγρὸν ἢ τὴν ἄμπελόν μου. Προσεπάθησες μὲ ἀθέμιτον ἢ καὶ μὲ θεμιτὸν συναγωνισμὸν νὰ ἀποσπάσῃς κάποιον πελάτην μου. Ἢ εἰς τὴν μοιρασιὰν τῆς πατρικῆς μας κληρονομίας μὲ ἐξηπάτησες καὶ ἐπῆρες σὺ τὸ καλύτερον καὶ μεγαλύτερον μερίδιον. Καὶ ὡς συνέπεια εἰς ὅλα αὐτὰ ἐπηκολούθησεν, ὅτι ἀπὸ φίλοι ἢ ἀδελφοί, ποὺ ἤμεθα, κατελήξαμεν τώρα νὰ ἔλθωμεν κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον εἰς τὰ χέρια. Διατὶ δὲ αἱ συνέπειαι αὐταί; Διότι καὶ σὺ καὶ ἐγώ, ἀντὶ νὰ κυριαρχούμεθα ἀπὸ τὴν ἀγάπην, εἴμεθα δοῦλοι τοῦ ἐγωϊσμοῦ μας…
Πῶς τώρα θὰ ἀντικρύσωμεν τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα μας; Read the rest of this entry »
«Πᾶσαν ἀποθώμεθα μέριμναν»
Ὀλίγον ἐὰν προσέξωμεν εἰς τοὺς ὕμνους καὶ τὰς προσφωνήσεις καὶ τὰς προτροπάς, ποὺ μᾶς ἀπευθύνονται καὶ ψάλλονται κατὰ τὴν ὥραν τῆς λατρείας εἰς τοὺς ναούς μας, θὰ πεισθῶμεν, ὅτι ὅλα ὅσα ἔχομεν ἐκθέσει περὶ τοῦ πῶς ἐπιβάλλεται καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ λατρεύωμεν τὸν Κύριον, ἐκφράζονται καὶ διακηρύττονται σαφῶς καὶ δι’ αὐτῶν. Πράγματι· τί μᾶς προτρέπουν καὶ ποῦ μᾶς καλοῦν νὰ προσηλώσωμεν τὴν σκέψιν μας καὶ τὴν διάνοιάν μας οἱ χοροὶ τῶν ψαλτῶν διὰ τοῦ χερουβικοῦ ὕμνου; «Πᾶσαν τὴν βιοτικὴν ἀποθώμεθα μέριμναν, ὡς τὸν βασιλέα τῶν ὅλων ὑποδεξόμενοι, ταῖς ἀγγελικαῖς ἀοράτως δορυφορούμενον τάξεσιν».
Ἐπρόσεξες ποτὲ καὶ ἐμελέτησες σοβαρῶς, ἀδελφέ μου, τί ἐκφράζει καὶ ποίαν ἔννοιαν ἐγκλείει ἡ προτροπὴ αὐτή; Ἆ! αὐτὸ τὸ «μέριμναν» τί μᾶς λέγει! Μέριμναν. Ἀπορρόφησιν δηλαδὴ ἀπὸ τὰ ὑλικά. Ἀπασχόλησιν ἐντατικὴν τῆς σκέψεως καὶ τοῦ νοῦ εἰς τὰ τῆς παρούσης προσκαίρου ζωῆς. Φροντίδα δι’ αὐτά, ποὺ συνοδεύεται καὶ ἀπὸ εἶδος τι ἀγωνίας. Εἰς τρόπον ὥστε, ὅταν εἰς κάποιαν στιγμὴν τῆς λατρείας συνέλθωμεν καὶ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὴν μέριμναν ταύτην, διαποροῦμεν πότε καὶ πῶς, χωρὶς κὰν ἡμεῖς νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν, ἐπροχώρησεν ἡ λατρεία τόσον πολὺ καὶ ἀπηγγέλθησαν εὐχαὶ καὶ ἐψάλησαν ὕμνοι, τῶν ὁποίων ἡμεῖς δὲν ἐλάβομεν καμμίαν ἀπολύτως εἴδησιν.
Ἀπόσπασε, Χριστιανέ, τὴν καρδίαν σου ἀπὸ τὰ ὑλικά. Διῶξε ἀπὸ αὐτὴν κάθε φροντίδα καὶ ἐνδιαφέρον διὰ τὰ πρόσκαιρα. Ξεκόλλησε τὸν ἑαυτόν σου ἀπὸ τὸν αἰσθητὸν αὐτὸν κόσμον καὶ τὰς ὑποθέσεις του. Ἀπόθεσε πᾶσαν βιοτικὴν μέριμναν. Καὶ μὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς πίστεως προσήλωσε τὸν ἑαυτόν σου εἰς ἐκεῖνα, ποὺ γίνονται τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς τὸν ἀόρατον καὶ πνευματικὸν κόσμον. Ποῖον πρόκειται νὰ ὑποδεχθῶμεν; Τὸ ἔχεις πιστεύσει; Τὸ ἔχεις ἀντιληφθῆ; Ἔχει συνοδείαν ἐπίσημον, μεγάλην, ἰσχυράν, λαμπράν, ἔνδοξον, ἐπιβλητικήν. Τίποτε εἰς τὸν αἰσθητὸν αὐτὸν κόσμον δὲν ὑπάρχει ὅμοιον καὶ ἀνάλογον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον νὰ σχηματίσωμεν κάποιαν ἰδέαν περὶ τῆς δόξης καὶ δυνάμεως τῆς μεγαλοπρεποῦς αὐτῆς καὶ ἀκαταγωνίστου στρατιᾶς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τοὺς δορυφόρους τοῦ μεγάλου μας βασιλέως. «Στῶμεν, λοιπόν, καλῶς, στῶμεν μετὰ φόβου», φωνάζει ἡ Ἐκκλησία. «Ἄνω σχῶμεν τὰς καρδίας».
Ποῦ ἔγκειται τὸ ὑπέροχον τῆς λατρείας
Ἀπὸ ὅσα εἴπομεν προηγουμένως ἠμπορεῖ ὁ καθένας μας μὲ ὀλίγην σκέψιν νὰ καταλάβῃ, διατί ὁ Θεὸς εὐαρεστεῖται εἰς τὴν λατρείαν μας, μολονότι εἰς αὐτὴν ὁ ταλαίπωρος καὶ ἐλεεινὸς ἄνθρωπος δὲν προσφέρει σχεδὸν τίποτε. Πρωτίστως, τὸ νὰ ξεκολλήσῃ ὁ οἱοσδήποτε ἀπὸ ἡμᾶς, ἔστω καὶ πρὸς στιγμήν, ἀπὸ τὴν ματαιότητα τοῦ ὑλικοῦ κόσμου καὶ νὰ παραμερίσῃ τὸ ἐγώ του, δὲν εἶναι μικρόν τι διὰ τὸν ἀσθενῆ καὶ ἀδύνατον ἄνθρωπον.
Ὁ φυσικὸς δηλαδὴ ἄνθρωπος, ὅπως ἔχει γίνει καὶ διεφθάρη ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, ρέπει πρὸς τὰ κάτω. Τὸν τραβᾷ ὁ ὑλικὸς κόσμος. Τὸν ἐλκύει ἡ ματαιότης. Τὸν αἰχμαλωτίζουν τὰ θέλγητρα τῆς αἰσθητῆς ζωῆς. Ὁ Θεὸς καὶ ὁ οὐράνιος κόσμος δὲν προσπίπτουν εἰς τὰς σωματικὰς του αἰσθήσεις. Δι’ αὐτὸ καὶ τοὺς ξεχάνει εὔκολα. Πρέπει δὲ νὰ καταβάλῃ ἰδιαιτέραν προσπάθειαν, διὰ νὰ ἀνακαλύψῃ ὁ ἄνθρωπος τὸν Θεὸν καὶ διὰ νὰ τὸν διακρίνῃ εἰς τὰ δημιουργήματά του. Αὐτό, ποὺ εἶπε γεμᾶτος εὐλάβειαν ὁ Δαβίδ: «Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε, πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας», χρειαζόμεθα ἰδιαιτέραν καλλιέργειαν ὁ καθένας μας, διὰ νὰ τὸ συναισθανθῇ καὶ τὸ ζήσῃ.
«Ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ»
Τὸ νὰ ταπεινωθῇ ὁ ἄνθρωπος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, μάλιστα κατὰ τὰς ὥρας τῆς προσευχῆς καὶ τῆς λατρείας, παρουσιάζεται ἐκ πρώτης ὄψεως ἂν μὴ εὔκολον, τουλάχιστον ὅμως ὡς οὐχὶ καὶ πολὺ δύσκολον. Τί εἶμαι ἐγὼ ὁ σκώληξ ἐμπρὸς εἰς τὸν κυρίαρχον τοῦ παντὸς Θεόν; Τί εἰμπορεῖ νὰ προσφέρω ἐγώ, ὁ πτωχὸς καὶ ἐλεεινός, εἰς τὸν Κύριον ποὺ ἔχει τὰ πάντα ἰδικά του καὶ μὲ τὰ ἀνεξάντλητα πλούτη του πλουτίζει καὶ ἡμᾶς;
Δὲν φθάνει ἐν τούτοις τὸ φρόνημα αὐτὸ προκειμένου να διαπνέεται ἡ πρὸς τὸν Θεὸν λατρεία μας ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ταπεινώσεως καὶ τῆς συντριβῆς, ἡ ὁποία καὶ μόνη τὴν καθιστᾷ εὐάρεστον εἰς τὸν Κύριον. Πρέπει νὰ συνοδεύεται αὕτη καὶ ἀπὸ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἶναι δυσκολώτερον καὶ τὸ ὁποίον ἀποδεικνύει ἀληθινὴν καὶ εἰλικρινῆ τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν συντριβήν μας. Δηλαδὴ ὁ ἐγωϊσμός μας πρέπει νὰ συντρίβεται ὄχι μόνον ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον τῶν ὁμοίων μας. Καὶ μαζῆ μὲ ἐκείνους, τεταπεινωμένοι ἡμεῖς, τεταπεινωμένοι καὶ αὐτοί, νὰ συμπροσφέρωμεν ὅλοι ὡς συντετριμμένοι δοῦλοι τὴν ταπεινὴν λατρείαν μας εἰς τὸν Κύριον.
Θυσιαστήριον ὑπερουράνιον
Ἐπρόσεξες, ἀδελφέ μου, τί εἰς τὸ βάθος ἑνὸς ἑκάστου ἀπὸ τοὺς ναούς μας ἀνυψοῦται, ὀπίσω ἀπὸ τὴν ὡραίαν πύλην τοῦ εἰκονοστασίου; Εἶναι τὸ θυσιαστήριόν του. Ἁπλοῦν, καθαρὸν καὶ χωρὶς κανὲν ἴχνος αἱμάτων ἢ καπνῶν καὶ ἐσβεσμένης πυρᾶς. Αὐτὸ δὲ ἀκριβῶς εἶναι ἐκεῖνο, ποὺ ἀναβιβάζει ἕνα ἕκαστον ἀπὸ τοὺς πολυπληθεῖς ναούς μας πολὺ ἀσυγκρίτως ὑψηλότερα ἀπὸ τὸν μοναδικὸν ναὸν τοῦ παλαιοῦ Ἰσραήλ.
Ἦτο βέβαια ὁ ναὸς ἐκεῖνος μεγαλοπρεπὴς καὶ ἐπιβλητικός, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ συγκριθοῦν μὲ αὐτὸν πολλὰ ἀπὸ τὰ πτωχὰ ἴσως καὶ ἀπέριττα χριστιανικὰ ἐκκλησάκια μας. Καθένα ὅμως ἀπὸ αὐτὰ ἔχει θυσιαστήριον, θὰ ἠμποροῦσα νὰ εἴπω ὑπερουράνιον, ὁποῖον δὲν εἶχεν ὁ ναὸς τῶν Ἰεροσολύμων. Read the rest of this entry »
«Ὡς ἀγαπητὰ τὰ σκηνώματά σου…»
Κάθε τόπος βέβαια εἶναι κατάλληλος διὰ νὰ δοξολογῶμεν καὶ λατρεύωμεν εἰς αὐτὸν τὸν Ὕψιστον Κύριον. «Ἐν παντὶ τόπῳ τῆς δεσποτείας αὐτοῦ εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον», λέγει ὁ Δαβίδ. Ὑπάρχει μέρος, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ὁρίζῃ ὁ Κύριος καὶ εἰς τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐκτείνεται ἡ κυριαρχία του; Δὲν εἶναι παντοῦ καὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη παρών; Ἀπὸ ὁποιονδήποτε, λοιπόν, μέρος καὶ ἂν τὸν ἐπικαλεσθῶμεν, μᾶς ἀκούει καὶ λαμβάνει γνῶσιν τῶν δεήσεων καὶ τῶν δοξολογιῶν μας. Καὶ εἰς τὸ δωμάτιόν σου ἐὰν εὑρίσκεσαι ἥσυχος καὶ μὲ συγκεντρωμένον τὸν νοῦν σου, καὶ εἰς τὸν τόπον τῆς ἐργασίας σου ἐὰν ξεκλέψῃς ὀλίγας στιγμὰς διὰ νὰ τὰς ἀφιερώσῃς εἰς τὸν Κύριον, καὶ εἰς τὴν φυλακὴν ἐὰν εἶσαι κλεισμένος, ὅπως ἦσαν ἄλλοτε εἰς στοὺς Φιλίππους ὁ Παῦλος καὶ ὁ Σίλας, καὶ εἰς τὸν δρόμον, ὅπου βαδίζεις, ἂν ἀνυψώσῃς ἔστω καὶ ἐπ’ ὀλίγον τὴν σκέψιν σου εἰς τὸν οὐρανόν, ἀλλὰ καὶ ὁπουδήποτε καὶ ἂν εἶσαι καὶ ἐπικαλεσθῇς τὸν Θεὸν μυστικὰ καὶ χωρὶς νὰ σὲ ἀκούῃ ἄλλος κανένας. Ἐκεῖνος σὲ ἀκούει καὶ δέχεται τοὺς ὕμνους σου καὶ δὲν ἀπορρίπτει τὴν λατρείαν σου.
Ἀλλ’ ἐὰν κάθε τόπος καὶ ὥρα εἶναι κατάλληλα καὶ πρέπει νὰ μᾶς δίδουν εὐκαιρίας, διὰ νὰ ἀνυμνῇ καὶ νὰ λατρεύῃ ὁ καθένας μας τὸν Κύριον, πολὺ περισσότερον κατάλληλοι διὰ τὸ ἱερὸν αὐτὸ καθῆκον μας εἶναι οἱ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον διὰ τὴν θείαν λατρείαν ἀφιερωμένοι τόποι, εἰς τοὺς ὁποίους καθ’ ὡρισμένας ἡμέρας καὶ ὥρας καλοῦνται νὰ συναθροίζωνται ὅλοι μαζῆ οἱ πιστοί. Read the rest of this entry »
«Ἐκέκραγεν ἕτερος πρὸς τὸν ἕτερον…»
Πρόκειται περὶ τῶν Σεραφεὶμ καὶ περὶ τῶν ἀσιγήτων δοξολογιῶν των. Ὄχι μεμονωμένα, ἀλλ’ ὅλα μαζῆ τὰ ἑξαπτέρυγα αὐτὰ καὶ ὑπερουράνια πνεύματα ὑμνοῦν καὶ δοξολογοῦν τὸν καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ Κύριον. Ἕν ἕκαστον χωριστά, ἀλλὰ καὶ ὅλα μαζῆ. Φωνάζουν. Κράζουν δυνατά. « Ἐκέκραγε», λέγει ἡ Γραφή. Καὶ ἡ κραυγὴ αὐτὴ σημαίνει, ὅτι ὁ ὕμνος καὶ ἡ λατρεία των πρὸς τὸν Ὕψιστον βγαίνει ἀπὸ τὰ βάθη τοῦ ἐσωτερικοῦ των γεμᾶτος ἐνθουσιασμὸν καὶ ἔξαρσιν.
«Θυσία τῷ Θεῷ πνεῦμα συντετριμμένον»
Νὰ τοῦ δώσωμεν ὁλόκληρον τὴν καρδίαν μας. Νὰ τὸν ποθήσωμεν καὶ νὰ αἰσθανῶμεν δι’ αὐτὸν δίψαν ἀχόρταστον. Νὰ τὸν ἐνθυμούμεθα διαρκῶς καὶ νὰ μὴ ξεκολλᾷ ὁ νοῦς μας καὶ ἡ σκέψις μας ἀπὸ αὐτόν. Ἀλλὰ καὶ κάτι ἄλλο ἀκόμη, οὐσιῶδες δὲ καὶ ἀπαραίτητον καὶ αὐτό. Νὰ προσπίπτωμεν συντετριμμένοι καὶ τεταπεινωμένοι ἐνώπιον αὐτοῦ.
Τί εἴμεθα ἡμεῖς καὶ τί εἶναι Ἐκείνος; Πολύ, πάρα πολὺ μικροὶ ἡμεῖς. Μεγάλος εἰς βαθμὸν ἄπειρον καὶ ἀνυπολόγιστον Ἐκεῖνος. Πλάστης καὶ δημιουργὸς Αὐτός. Πτωχὰ καὶ ἀδύνατα πλάσματά του ἡμεῖς. Ὄχι μόνον μᾶς ἕδωκεν Αὐτὸς τὴν ζωὴν καὶ τὴν ὕπαρξιν, ἀλλὰ καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ μᾶς συντηρῇ εἰς αὐτήν. «Ἐν αὐτῷ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν», λέγει ὁ θεῖος Παῦλος. Μπορεῖ ἕνα ψάρι νὰ ζήσῃ ἔξω ἀπὸ τὴν θάλασσαν; Εἶναι δυνατὸν ὁ ἄνθρωπος νὰ ζήσῃ χωρὶς ἀέρα καὶ χωρὶς ἀναπνοήν; Ἄλλο τόσον εἰμπορεῖ νὰ παραταθῇ ἡ ζωὴ καὶ ἡ ὕπαρξίς μας, ἂν σταματήσῃ ἔστω καὶ διὰ μίαν στιγμὴν ὁ Θεὸς νὰ φροντίζῃ καὶ νὰ προνοῇ δι’ ἡμᾶς. Ἡ Πρόνοιά του εἶναι ἡ ζωογόνος ἀτμόσφαιρα, μέσα εἰς τὴν ὁποίαν καὶ χάρις εἰς τὴν ὁποίαν «ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ὑπάρχομεν». Δὲν εἴμεθα, λοιπόν, ἁπλῶς καὶ μόνον μικροὶ ἀπέναντί του. Εἴμεθα καὶ δοῦλοι του· δοῦλοι δέ, τῶν ὁποίων ἡ ζωὴ ἐξαρτᾶται ἐξ ὁλοκλήρου ἀπὸ Αὐτόν.
Ἄνω σχῶμεν τὰς καρδίας
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Β’
ΣΥΝΤΕΤΡΙΜΜΕΝΟΙ ΠΑΡΑ ΤΟ ΘΥΣΙΑΣΤΗΡΙΟΝ
ΑΝΩ ΣΧΩΜΕΝ ΤΑΣ ΚΑΡΔΙΑΣ
Σύνοψις.
Ἐὰν τὰ Σεραφεὶμ καταλύπτουσιν ἔμφοβα ἑαυτά, μετὰ πάσης ταπεινώσεως ἀναπέμποντα τὴν λατρείαν αὐτῶν πρὸς τὸν Θεὸν κατὰ περιγραφήν, τὴν ὁποίαν παρέχει ὁ Ἡσαΐας, πόσῳ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ ἁμαρτωλοὶ μετὰ συντριβῆς ὀφείλομεν νὰ προσερχώμεθα ὅλοι μαζῆ, ἵνα μὲ ἕνα στόμα πάντες καὶ μὲ μίαν καρδίαν ἐν τοῖς ἀφιερωμένοις πρὸς λατρείαν τοῦ Θεοῦ ἱεροῖς χώροις ἀνυμνήσωμεν τὸ Ὄνομά Του καὶ ἀποδώσωμεν τὴν ὀφειλομένην καὶ ὑφ’ ἡμῶν λατρείαν εἰς αὐτόν. Εἶναι δὲ προνόμιον τοῦ νέου Ἰσραὴλ τῆς χάριτος, ὅτι πανταχοῦ ὑπάρχουν ἀνιδρυμένοι ἱεροὶ ναοὶ ἔχοντες θυσιαστήρια, εἰς τὰ ὁποῖα ἀόρατος ἀρχιερεὺς προσφέρων ἀναιμάκτως τὴν θυσίαν τοῦ φρικτοῦ Γολγοθᾶ συμπαρίσταται μετὰ τῶν πιστῶν ὁ Χριστός, καλῶν πάντας τοὺς κυκλοῦντας τὴν ὑπερφυῆ Τράπεζάν Του, ἵνα ἀποσπώμενοι ἀπὸ τῶν βιοτικῶν φροντίδων καὶ ἑνούμενοι μετ’ αὐτοῦ ἀνυψώσωσι πρὸς τὸν οὐρανὸν τὰς καρδίας, νεκροῦντες δὲ πάντα ἐγωϊσμὸν καὶ ἀποβάλλοντες πᾶν μῖσος καὶ ἀγαπῶντες ἀλλήλους ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ μετάσχωσιν εἰς τὴν θείαν λατρείαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀοράτως συμπαρίστανται συνδιακονοῦντες Ἄγγελοι. Read the rest of this entry »
