Tags

Εἰς τὴν Ἁγίαν Γραφὴν ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς νὰ ἀποθησαυρισθοῦν μερικαὶ περιγραφαί, ποὺ μᾶς πληροφοροῦν περὶ τοῦ πῶς καὶ μὲ ποίους ὕμνους οἱ ἅγιοι Ἄγγελοι λατρεύουν εἰς τὸν οὐρανὸν τὸν καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ Κύριον καὶ Δεσπότην τοῦ παντός. Ἀπὸ τὰς θεοπνεύστους δὲ ταύτας περιγραφὰς βεβαιούμεθα, ὅτι πράγματι καὶ ἡ Ἐκκλησία μας ἀπὸ τοὺς πρώτους αἰῶνας τῆς συστάσεώς της ὑπὸ τὴν καθοδηγίαν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος συνεμόρφωσε καὶ τὴν ἰδικήν μας ἐπίγειον λατρείαν πρὸς τὰ οὐράνια ταῦτα πρότυπα καὶ ὑποδείγματα. Οὕτως ὅ,τι πράττουν ἐν οὐρανοῖς οἱ ἅγιοι Ἄγγελοι λατρεύοντες τὸν Κύριον, αὐτὸ μιμοῦνται καὶ οἱ ἐπὶ γῆς πιστοί. Εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἀπὸ τὸν οὐρανὸν καὶ ἀπὸ τὴν γῆν σύμφωνος καὶ ἁρμονικὸς ἀναπέμπεται ἀπὸ Ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους ὁ αὐτὸς ἀκατάπαυστος ὕμνος. Ἂς παρακολουθήσωμεν λοιπὸν μίαν ἑκάστην ἀπὸ τὰς περιγραφὰς ταύτας, διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν περισσότερον καὶ νὰ συναισθανθῶμεν βαθύτερον τὴν ἱερότητα καὶ τὴν θείαν σημασίαν τῆς λατρείας μας, ὥστε μὲ τὴν πρέπουσαν καὶ ὀφειλομένην εὐλάβειαν νὰ συμμετέχωμεν εἰς αὐτήν.

Ἡ παλαιοτέρα περιγραφὴ τῆς λατρείας τῶν ἐν οὐρανοῖς Ἀγγέλων εἶναι αὐτή, περὶ τῆς ὁποίας ἔχομεν ἤδη ὁμιλήσει καὶ τὴν ὁποίαν εὑρίσκομεν εἰς τὸ βιβλίον τοῦ Ἡσαΐου.

Εἶδεν ὁ θεοφόρητος οὗτος καὶ θεοφώτιστος Προφήτης «τὸν Κύριον καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου καὶ πλήρης ὁ οἶκος τῆς δόξης αὐτοῦ». Ἂν εἶχε καὶ ὁ καθένας μας τὰ μάτια τῆς ψυχῆς καθαρὰ καὶ φωτισμένα σὰν τοῦ Ἡσαΐου τὰ μάτια, τὸ αὐτὸ ὑπερφυὲς θέαμα θὰ ἀντίκρυζε κατὰ τὴν ὥραν τῆς λατρείας μας μέσα καὶ εἰς τοὺς ἰδικούς μας ναούς, ποὺ εἶναι καὶ λέγονται «οἶκοι» τοῦ Κυρίου. Πανταχοῦ παρὼν βέβαια εἶναι ὁ Κύριος. Ἀλλ’ ἡ παρουσία του εἶναι περισσότερον ἔνδοξος καὶ δραστικὴ εἰς τοὺς ἀφιερωμένους πρὸς λατρείαν του τόπους. Μάλιστα δὲ κατὰ τὴν ὥραν, ποὺ οἱ πιστοὶ εἰκονίζουν εἰς αὐτοὺς τὰ Χερουβεὶμ καὶ τὰ Σεραφεὶμ καὶ ἐπαναλαμβάνουν τὸν αὐτὸν τρισάγιον ὕμνον, τὸν ὁποῖον καὶ ἐκεῖνα.

«Ἐννόησον μετὰ τίνων ἕστηκας κατὰ τὸν καιρὸν τῶν μυστηρίων», λέγει ὁ θεῖος Χρυσόστομος. Ναί· στέκεσαι εἰς τὴν γῆν, τριγύρω σου ὅμως εἶναι «τὰ Χερουβεὶμ καὶ τὰ Σεραφείμ». Καὶ ἄνω εἰς τὸν οὐρανὸν «στρατιαὶ δοξολογοῦσιν ἀγγέλων», κάτω δὲ εἰς τὰς ἐκκλησίας καὶ τὰς συνάξεις τῶν πιστῶν «χοροστατοῦντες ἄνθρωποι» τὴν ἰδίαν μὲ τοὺς Ἀγγέλους ἐκείνους ἐπαναλαμβάνουσι δοξολογίαν. Ἐπάνω, πλησίον τοῦ ὑπερουρανίου θυσιαστηρίου καὶ παρὰ τὸν ἐπηρμένον θρόνον τοῦ Θεοῦ, «τὰ Σεραφεὶμ τὸν τρισάγιον ὕμνον» ἀναπέμπουν μετὰ φωνῆς ἰσχυρᾶς. Κάτω, τὸν αὐτὸν ὕμνον ἐπαναλαμβάνει καὶ «τῶν ἀνθρώπων ἡ πληθύς».

Μὲ φόβον καὶ μὲ τρόμον παρίστανται καὶ πετοῦν παρὰ τὸν θρόνον τοῦ Κυρίου τὰ Σεραφείμ. Δὲν βλέπεις; Σκεπάζουν τὸ καθένα των μὲ τὰς δύο πτέρυγάς των τοὺς πόδας, τὰ χαμηλότερα δηλαδὴ καὶ ταπεινότερα μέλη τοῦ ἀΰλου καὶ κατὰ συγκατάβασιν ὁρατοῦ εἰς τὸν Ἡσαΐαν σώματός των. Θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐντρέπονται νὰ παρουσιάζωνται ἐκεῖ ἀνυπόδητα καὶ μὲ γυμνοὺς τοὺς πόδας. Σκεπάζουν ὅμως καὶ τὰ πρόσωπά των, τὰ ὑψηλότερα δηλαδὴ καὶ τιμιώτερα, ἀλλὰ καὶ εὐμορφότερα μέλη των. Ἴσως καὶ διότι, παρ’ ὅλον ποὺ εἶναι ἄϋλα καὶ ἄφθαρτα, δὲν ἀντέχουν μὲ ξεσκέπαστον τὴν ὄψιν νὰ ἀντικρύζουν τὴν λαμπροτέραν μυρίων ἡλίων δόξαν τοῦ Ὑψίστου. Ἀσφαλῶς ὅμως καὶ διὰ τῆς καλύψεως ταύτης τοῦ προσώπου ἐκδηλώνουν τὴν εὐλαβῆ συστολὴν καὶ τὴν ἔμφοβον, ἀλλὰ καὶ εἰρηνικὴν καὶ μακαρίαν αἰδημοσύνην των πρὸς τὸν καθήμενον ἐπὶ τοῦ θρόνου.

Ποῖος συμβολισμός! Ὁ συμμαθητὴς τοῦ θείου Χρυσοστόμου Θεόδωρος ὁ Μοψουεστίας μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι ὅταν εἰς τὰς ἐκκλησίας τῆς ἀνατολικῆς Συρίας ἐπρόκειτο νὰ ψαλῇ κατὰ τὴν θείαν Λειτουργίαν ὁ ἐπινίκιος καὶ τρισάγιος ὕμνος, οἱ πιστοὶ ἔστρεφον τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ ἔρριπτον τὰ βλέμματά των πρὸς τὰ κάτω. Εἰς τὴν γῆν καὶ ὄχι εἰς τὸν οὐρανόν. Ἀπὸ τὸ ἄλλο δὲ μέρος ὁ διάκονος ἐξεφώνει: «Στῶμεν πάντες μετὰ μεγάλου φόβου καὶ τρόμου». Καὶ εἰς τὴν στάσιν αὐτὴν ἤρχιζαν οἱ πιστοὶ διὰ φωνῆς ἰσχυρᾶς νὰ ψάλλουν ὅλοι μαζῆ τὸν ἐπινίκιον ὕμνον. Μὲ τὰς ὄψεις πρὸς τὰ κάτω. Καὶ ἐξεδήλουν οὕτω πως «τὸν προσήκοντα φόβον», τὴν ἐπιβαλλομένην εὐλάβειαν καὶ συστολήν. Ἠσθάνοντο δηλαδὴ ὅ,τι καὶ οἱ ἅγιοι Ἄγγελοι, ποὺ μετὰ φόβου καὶ σεβασμοῦ καλύπτουσι τὰ πρόσωπά των μὲ τὰς δύο ὁ καθένας των πτέρυγάς του. Καὶ μὲ φωνὴν ἰσχυράν. Ὅπως καὶ τὰ Σεραφεὶμ «ἐκέκραγεν». Δηλαδὴ ἐφώναζε δυνατά· «ἕτερος πρὸς τὸν ἕτερον». Μὲ ὅλας των τὰς δυνάμεις· μὲ ὁλόκληρον τὸν ἑαυτόν τους τὸ καθένα· μὲ ὅλον τὸ ἐσωτερικόν τους.

Οὕτω πως καὶ ἡμεῖς. Ὄχι μὲ φωνὰς ἀτάκτους, ποὺ ξεκουφαίνουν καὶ κουράζουν. Ὄχι. Τὸ ἐκέκραγε τῶν Σεραφεὶμ δηλοῖ κυρίως τὴν δύναμιν τῆς ἀφοσιώσεως καὶ τῆς εὐλαβείας. Αὐτὴ ἀκούεται δυνατὰ εἰς τὰ ὧτα τοῦ Κυρίου. Εἰμπορεῖ μάλιστα νὰ εἶναι μερικὲς φορὲς μυστικὴ καὶ σιγανὴ ἡ φωνὴ τοῦ στόματός μας, ὥστε καὶ νὰ μὴ ἀκούεται ἀπὸ τοὺς πλησίον μας ἀνθρώπους. Ὅταν ὅμως βγαίνῃ ἀπὸ καρδίαν φλογερὰν καὶ προσηλωμένην ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸν Κύριον, φθάνει εἰς τὸν θρόνον του, ὡς βροντή. Ἔτσι καὶ ὁ ἰδικός μας ἐπινίκιος ὕμνος ἂς ἀναπέμπεται πρὸς τὸν Κύριον. Μὲ φωνὰς εὐλαβεῖς, ποὺ θὰ βγαίνουν ἀπὸ ὅλα μαζῆ τὰ στόματα. Μὲ τὰς καρδίας ὅλων ἀφιερωμένας καὶ προσηλωμένας εἰς τὸν Κυρίον. Μὲ τὰ μάτια καὶ τὰς σκέψεις συμμαζευμένας. Μόνον ἔτσι ὁ ἐπὶ τῆς γῆς ναός μας θὰ γίνεται καὶ δι’ ἡμᾶς ἕνα κομμάτι τοῦ οὐρανοῦ. Καὶ μόνον τότε τὰ Σεραφεὶμ καὶ τὰ Χερουβεὶν θὰ συγχορεύουν μεθ’ ἡμῶν καὶ θὰ συνενοῦνται εἰς τὴν αὐτὴν λατρείαν καὶ μὲ ἡμᾶς.

 
Ἀπὸ τὴν Ὀρθόδοξον Λατρείαν μας
Παν. Ν. Τρεμπέλας

Ἔκδοσις Ἀδελφότητος Θεολόγων «Ὁ Σωτήρ»
Ἔκδοσις τρίτη
Ἀθῆναι 1978